Türk Edebiyatında İlkler
Edebiyatımızda “ilk” olma özelliği bulunan, daha önce örneği bulunmayan eserler, aşağıda sıralanmıştır.

1. İlk yerli tiyatro eseri: Şinasi / Şair Evlenmesi /1859

2. İlk yerli roman : Şemsettin Sami / Taaşşuk-ı Talat ve Fitna

3. Batılı tekniği uygun ilk roman : Halit Ziya Uşaklıgil /Aşk-ı Memnu

4. İlk çeviri roman : Yusuf Kamil Paşa/ Fenelon’dan Telemak / 1859

5. İlk köy romanı : Nabizade Nazım / Karabibik

6. İlk psikolojik roman: Mehmet Rauf / Eylül

7. İlk gerçekçi (realist) roman : Recaizade Mahmut Ekrem / Araba Sevdası

8. İlk tasvir ve tahlil ağırlıklı roman Namık Kemal / İntibah

9. Yurdumuzda ilk gazete: Zimirini ((1824)

10. İlk resmi Türkçe gazete : Takvim–i Vaka

11. İlk yarı gazete : Ceride-i Havadis

12. İlk tarihi roman : Namık Kemal / Cezmi – A. Mithat / Yeniçeri

13. İlk özel gazete : Şinasi ile Agah Efendi / Tercüman-ı Ahval

14. İlk pastoral şiir : A.Hamit Tarhan / Sahra

15. İlk şiir çevirisini yapan, ilk makaleyi yazan ve noktalama işaretlerine ilk kez kullanan ilk Türk gazeteci : Şinasi
16. 
Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan : A.Hamit Tarhan / Eşber veya Sardanapal

17. İlk bibliyografya : Keşfü’z Zünun / Katip Çelebi

18. ilk biyografi: Hoca Dehhani – Selçuklular Şartnamesi

19. İlk hatıra (anı) kitabı : Babürşah / Babürname

20. İlk hamse yazarı : Ali Şir Nevai

21. İlk tezkire : Ali Şir Nevai / Mecalisün Nefais

22. İlk antolojisi : Ziya Paşa / Harabat

23. İlk atasözleri kitabı : Şinasi /Durub-i Emsal-ı Osmaniye

24. İlk hikaye kitabı : A.Mithat Efendi / Letaif-i Rivayet

25. İlk fıkra yazarı : Ahmet Rasim

26. İlk Türkçe yazılan ilk kitap : Kutadgu Bilig

27. İlk siyasetname : Kutadgu Bilig

28. Cumhuriyet dönemi ilk mensur şiir örneklerini veren : Halit Ziya Uşaklıgil

29. ilk mensur şiir örneklerini veren : Recaizade Mahmut Ekrem

30. Şiirde ilk defa Türk kelimesini kullanan : Mehmet Emin Yurdakul

31. Türkçe’nin ilk gramer kitabını yazan: Baskakov

32. İlk makale : Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi

33. İlk edebi bildiriyi yayımlayan topluluk : Fecr-i Ati

34. Cumhuriyet sonrası ilk bildiri yayınlayan topluluk: Yedi Meşaleciler

35. Mesnevi tarzında yazılmış ilk eser : Kutadgu Bilig

36. İlk seyahatname : Seydi Ali Reis / Mir’atül Memalik

37. İlk Edebiyat tarihçimiz: Abdulhalim Memduh Efendi

38. Batı anlayışındaki ilk edebiyat tarihçimiz : Fuat Köprülü

39. Sahnelenen ilk tiyatro : Namık Kemal / Vatan yahut Silistre

40. Kafiyeyi şiire serperek klasik nazım şekillerinden farklı ilk örnekleri veren: Tevfik Fikret

41. Şiirde noktalama işaretlerini ilk kullanan: Tevfik Fikret

42. Türkçe’nin ilk dil bilgisi kitabı : Süleyman Paşa / Sarf-ı Türki

43. İlk natüralist eserimizin yazarı : Nabizade Nazım / Zehra

44. Divan Edebiyatında mahallileşme akımının temsilcisi: Nedim

45. Şarkı nazım türünü ilk kullanan: Nedim

46. İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi : Kamus’ul Alam

47. İlk sözlüğümüz : Kaşgarlı Mahmut / Divan-ı Lügat-it Türk

48. Matbaada basılan ilk kitabımız: Vankulu Lügatı

49. İlk Türkçe sözlük : Şemsettin Sami – Kamus-ı Türki

50. İlk özdeyiş örneklerini veren : Ali Bey / Lehçet’ül Hakayık

51. İlk didaktik şiir örneğimiz ve aruzla yazılan ilk eserimiz : Kutadgu Bilig

52. Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin : Orhun Abideleri

53. Edebiyatımızda objektif eleştirinin nasıl olacağını ilk açıklayan : R. Mahmut Ekrem

54. Edebiyatımızdaki milli dönemin açılmasına öncülük eden : Mehmet Emin Yurdakul

55. Konuşma diliyle yazılmış ilk hikayenin yazarı : Ömer Seyfettin

56. İlk deneme yazarı: Nurullah Ataç

57. Edebiyatımızda ilk kafiyesiz şiirini yazan : A. Hamit Tarhan / Validem

58. İlk köy şiiri : Muallim Naci / Köylü Kızların Şarkısı

59. İlk alfabemiz : Göktürk Alfabesi

60. Tekke şiirinin babası : Ahmet Yesevi

61. İlk Türk destanı : Alp Er Tunga Destanı

62. Bizde batılı anlamda ilk eleştiriyi yazan : Namık Kemal

63. Bizde epik tiyatro türünün kurucusu : Haldun Taner

64. İlk kadın romancımız : Fatma Aliye

65. Süslü nesrin ilk temsilcisi : Sinan Paşa

66. Dünyanın bilinen ilk destanı : Sümerlerin Gılgamış Destanı

67. Dünyanın en büyük ve ilk Müslüman Türk Destanı : Kırgızların Manas Destanı

68. Edebiyat kelimesini bizde ilk kullanan : Şinasi

69. Kurtuluş savaşımızı doğrudan işleyen roman : Halide Edip Adıvar / Ateşten Gömlek

70. İlk uyarlama tiyatro eserinin yazarı : Ahmet Vefik Paşa

71. İlk divan şairi : Hoca Dehhani

72. Hikayede gerçek anlamda ilk kez Anadolu’yu işleyen : Refik Halit Karay

73. En başarılı psikolojik roman yazarımız : Peyami Safa / 9.Hariciye Koğuşu

74. İlk çocuk şiirlerini yazan : Tevfik Fikret / Şermin

75. Dilde sadeleşmeyi savunan ilk yayın organı : Genç Kalemler

76. Hayat hikayesini İngilizce yazan ilk yazarımız: Halide Edip Adıvar

77. İlk çocuk yayınımız: Eftal ve Mümeyyiz

78. İlk Çocuk Romanı: Mahmut Yeşari / Bağrı Yanık Ömer

79. İlk Çocuk Şiir Kitabı : İbrahm Alaattin Gövsa / Çocuk Şiirleri

80. İlk Çocuk Tiyatromuz: M. Kemal Küçük / Çocuklara Tiyatro Dersi – Gülmeyen Çocuk

81. İlk edebiyat dergimiz: Hazine-i Evrak

82. İç monolog tarzında yazılmış ilk roman: Adalet Ağaoğlu / Bir Düğün Gecesi

83. Post-modern tarzında eser veren ilk yazarımız: Tutunamayanlar / Oğuz Atay

84. İlk yerli çizgi roman Türk Kahramanı: Köroğlu (1953)

85. Ülkemizde ilk çocuk çizgi roman türü : Kara Maske (1943)

86. En uzun ömürlü edebiyat dergisi : Varlık Dergisi (1933)

87. İlk edebi tartışma: Namık Kemal ile Ziya Paşa arasında

88. İlk divan sahibi sanatçımız: Yunus Emre

89. İlk mizah gazetemiz: Namık Kemal / Diyojen

90. Serbest vezni kullanan ilk kullanan şair: Nazım Hikmet Ran (1929)

91. Cumhuriyet dönemi heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri : Yusuf Ziya Ortaç / Binnaz

92. Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri : A. Hamit Tarhan / Nesteren

93. Lügat sözlük hakkında yazılan ilk lügat: D. Mehmet Doğan / Bir Lügat Bulamadım

94. İlk edebi topluluk: Servet-i Fünun

95. Türk Edebiyatı’nda yayınlanmış ilk öykü kitabı: Emin Nihat Tarlan / Müsameratname

96. Türk Edebiyatı’nda batıdan yapılan ilk fabl çevirisi: Şinasi

97. Türk Edebiyatı‘nda yazıya geçirilen ilk masallar: Billur Köşk Masalları

98. Türk masallarını ilk defa derleyen: İ. Kunoş adlı Macar bilim adamı

99. Türk masallarını ilk defa yayınlayan yabancı ülke: 16. Lui dönemi Fransa

100. Aşık Veysel’i Türk halkına ilk tanıtan: Ahmet Kutsi Tecer

101. Batılı anlamdaki Türk resmine figür kullanan ilk ressam: Osman Hamdi Bey

102. Cumhuriyet tarihinin ilk ressamı Refik Epikman

103. Türkiye’nin ilk kadın caz piyanisti: Nilüfer Verdi

104. İlk Türk filmi: Fuat Uzkınay / ‘Ayastefonos’daki Rus Abidesinin Yıkılışı’ (1914).

105. İlk sesli Türk filmi: Muhsin Ertuğrul / İstanbul Sokaklarında

106. Yasaklanan ilk film: Metin Erksan / Aşık Veysel’in hayatı

107. İlk uluslararası ödül: Metin Erksan / Susuz Yaz

108. İlk renkli Türk filmi: Muhsin Ertuğrul / Halıcı Kız

109. İlk renkli belgesel film: Ali İpar – İlhan G. Arakon / Bir Şehrin Doğuşu

110. Köy hayatını anlatan ilk Türk filmi: Lütfi Akad / Beyaz Geceler

111. İlk sinema gösteriminin yapıldığı yer: Yıldız Sarayı (1896)

112. İlk kadın seslendirme yönetmeni: Sacide Keskin

113. Seslendirme işlemi Türkiye’de yapılan ilk film: Muhsin Ertuğrul / Bir Millet Uyanıyor

114. Basılan ilk küçük hikaye kitabı: S. Sezai / Küçük Şeyler

115. Bilinen ilk Türk yazar: Yollug Tigin

116. Türkiye’de bilinen ilk resim sergisi, İstanbul Atmeydanı’nda (Hipodrom) açıldı.

117. Türkiye’de çekilen ilk belgesel: Ayastefonos’taki Rus Abidesi’nin yıkılışıdır.(1914)

118. Türkiye’de afiş sanatının öncüsü: İhap Hulusi Görkey (1929)

119. İlk Anket Düzenleyen Dergi: Mektep ( Karabet Efendi)

120. İlk dergi : Vakayi-i Tıbbiye

121. İlk Edebiyat Tarihi: Abdülhalim Memduh / Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye

122. İlk spor dergisi: Sait çelebi / Spor Alemi (1919 – 1921)

123. Fotoğrafçılık konusunda ilk kitap : Yüzbaşı Hüsnü Efendi / Risale-i Fotoğrafya

124. İlk Fotoğrafçılık dergisi: Saffet Sürel –Şinasi Barutçu / Profesyonel ve Amatör Foto Dergisi

125. İlk fotoğraf sergisi: 1942 yılında Gazi Öğretmen okulunda açıldı

126. İlk fotoğraf yarışması : 1933 Ankara Halkevleri tarafından yapıldı

127. Yurdumuzda ilk fotoğrafhane: 1845 yılında M.Yana tarafından açıldı.

128. İlk Güzel Sanatlar Akademisi: Sanayi-i Nefise Mektebi

129. İlk haber ajansı : Anadolu Ajansı

130. İlk özel haber ajansı : Türk Haberler Ajansı (THA) / Kadri Kayabal

131. İlk Heykel : Osman Gazi büstüdür (1914)

132. İlk heykeltıraş : İhsan Aksoy

133. İlk Kabare Tiyatrosu: Haldun Taner /Devekuşu Kabare Tiyatrosu (1962)

134. İlk Marş: Mahmudiye Marşı (1289)

135. İlk Milli Marş: İstiklal Marşı (1921)

136. İlk Opera yapıtımız: Ahmet Adnan Saygun / Özsoy (1928)

137. İlk Sansür : Ali Kararnamesi

138. İlk Kadın sinema oyuncumuz: Bedia Muvahhit – Neyyire Neyir

139. İlk Kadın tiyatro sanatçımız: Afife Jale

140. İlk Kadın opera sanatkarımız: Semiha Berksoy

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)



Disqus Yorumları