Harmonik Konusunda Bilmedikleriniz Nelerdir?
Enerji iletim, dağıtım sorunlarından en önemlilerinden biri harmonik problemidir. Harmonikler günümüzde giderek yaygınlaşmakta ve önemli bir sorun haline gelmektedir.

Enerji iletim, dağıtım sorunlarından en önemlilerinden biri harmonik problemidir. Harmonikler günümüzde giderek yaygınlaşmakta ve önemli bir sorun haline gelmektedir. Bugün baktığımızda lineer olmayan devre elemanlarının artmasıyla harmonik sorunu ortaya çıkmıştır. Harmonik nedir derseniz kısaca şu şekilde açıklanabilir. Saf sinüsünün bozularak biçim katsayısının değişmesi sonucu elektriğin dalga formu bozulur. Bunun neticesinde harmonikler meydana gelir. Harmonik kaynakları çok çeşitlidir. Bugün baktığımızda yarı iletken silikon cihazların kullanımı en temel harmonik kaynağıdır. Başlıca harmonik kaynakları;

  1. Balastlar
  2. Ark fırınları
  3. Elektromanyetik nüveler
  4. Bilgisayarlar
  5. Kesintisiz güç kaynakları
  6. Güç elektroniği elemanları

1_5

Bugün baktığımızda evlerde kullandığımız birçok cihaz doğrudan harmonik kaynağıdır. Örneğin su ısıtıcıları çok ciddi bir harmonik kaynağıdır.  Saç maşası, kurutma makinaları yine ciddi harmonik oluştururlar.  Harmonik problemeri rms problemleri de kadar yaygın değildir. Harmonkler güç elektroniği elemanları, son kullanıcı ekipmanları vb nedenlerden kaynaklanır.  Harmonikler cihazların çalışmasını engelleyip zarar verebilir. Bu yüzden harmonik anlaşması oldukça önemlidir.  IEEE standardında  519-1992 harmonik emisyonu için kullanılabilir. Bu adeta iki kenarı keskin bıçak gibidir. Bir parçası son kullanıcıların sisteme verebildikleri harmonik akımlarını standartlaştırır. Diğer tarafı ise şebekenin harmonik seviyesini belirler. Bu anlaşmanın çift taraflı yansımaları vardır. Bu konuda bazı noktalar

-PCC’nin tanımı

-PCC noktasında harmonik bozunum limitleri IEEE Standart 519-1992 göre

-Filtre gibi harmonik azaltıcı cihazlarının bakım periyodu. Bazı cihazların kurulu sabit cihazlar tarafından izlenmesi

-Şebekenin sorumlulukları

      -Harmonik rezonansı engellemek

      - Sisteme gelen yeni yükleri kaydetmek

      - Yeni gelen yükleri analiz ederek mevcut problemin kötüleşmesini engellemek

     - Son kullanıcıları eğitmek

     - Sistemi düzenli olarak izlemek

  1. Limit değerler aşıldığında sorunu aşmak için gereken çözümlerin maliyetini tanımlamak.

Örnek Harmonik Sözleşmesi

En meşhur ve bilinen güç kalitesi kontratı Detroit Edison ile 3 büyük araba üreticisi tarafından imzalanmıştır. Detloff ve Sabin 1995 yılındaki raporunda Detroit Edison fiyat ve güç kalitesi için Chrysler, Ford Motor ve General Motor ile anlaşma yapmıştır. Bu anlaşma özel bir anlaşma olan SMC’dir.  Anlaşmada  gerilim kesilmeleri, gerilim düşümü gibi servis hizmetleri vardır. Harmonik hakkında daha fazla bilgi için Voltimum’un yazısından faydalanabilirsiniz.

Rekabetçi piyasa koşulları Detroit Edison 10 yıllık bir güç sağlama anlaşmansa itmiştir. Servis garantisi müşterinin talepleri ve endişeleri üzerine yoğunlaşmıştır. Kompanzasyon seviyesi  müzakere edilmiş ve anlaşmaya eklenmiştir. Başlangıçta güç kesintileri sözleşmeye eklenmiştir. 1998 yılında ise gerilim düşümü de eklenmiştir.

2_3

Bu yüzden güç kalitesinin izlenmesi ve servis indeksleri çok önemlidir.  Bu yüzden Detroit Edison 3 müşterisi için de güç izleme monitörleri koymuştur. Böylece Detroit Edison gerilim düşümü, frekans gibi parametreleri izleyebilmiştir.

Kesinti Hedefi. Kesinti hedefi Chrysler ve General Motor için 0 ya da 1dir. Bunun anlamı kesintiye bazı yerlerde izin verilmiş, bazı yerlerde takvime bağlanmıştır. Servis garanti ödeme miktarı 2000 dolarla ve 297000 dolar arasında değişmiştir.

Ford şirketinin anlaşması biraz daha farklıdır.  Bölge toplam 6 parçaya ayrılmıştır. Kesinti de yıl başında 1 ila 9 arasında belirlenmiştir. Bu hedefler ve ödemeler müzakere edilerek anlaşmada belirtilmiştir.

Gerilim Düşümü Hedefleri. 1994 yılında gerilim düşümü kompanzasyon şemasına eklenmiştir. Gecikme makuldür, çünkü güç kalitesi ölçümlerini almak için zaman gereklidir. Güç kalitesi izleme monitörleri 1995 yılında 138 adet olarak kurulmuştur. Şebeke ve müşteri arasında yapılan gerilim düşümü anlaşması müşterinin dayatması ile birlikte 1998 Ağustosunda imzalanmıştır. Bu anlaşma 2 yıl sürelidir ve ilk gerilim düşümü hedeflerini içerir. Bu anlaşma geçmişe dönük ve 1 Ocak 1998 yılına aittir.

Monitörler 13.2 kV faz-toprak ve 4.8 kV faz-faz baralarına bağlanmıştır. Her monitör günde defalarca veri toplar. Bunu yaparken 3 modem kullanır. Her biri bir müşteriyi temsil eder.  Daha sonra ölçümler ana monitöre gönderilir ve data basede kaydedilir.  Electrotek’s PQView sorguları databaseden alır ve web serverına yükler. Gerilim rmsi ve gerilim düşüm indeksleri hesaplanır.

1998 yılındaki SMC değişikliği ile 5 kural koyulmuştur, bunlar;

1.Herhangi üç fazın RMS gerilimi 0.75 pu değerinin altında olmalıdır. Gerilim düşümü için minimum bir düzeltme süresi yoktur, uygun bir değer atanabilir.  Eşik değeri ITI eğrisine bağlıdır ve müşteri ile karara bağlanmalıdır. Deneyimler düşüm kalitesi için bir faktör değildir.

2.Müşteriden ötürü kaynaklanan gerilim düşümleri listeye eklenecektir.

  1. Nonlinear fiderlerden ölçülen gerilim düşümü nitelendirici değildir. Bu otomatik olarak PQView programı tarafından belirlenir. Kural 2 ve 3ün performansından emin olmak için PCC’de değerlendirilir.
  2. Sadece en kötü gerilim düşümü 15 dakika içinde düzeltilmelidir. Gerilim düşümü 15 dakikalık aralıktan sonra bir sonraki parçaya ait olur.
  3. Eğer bir gerilim kesintisi 15 dakikalık periyotta ölçülürse, bu bölgedeki herhangi bir gerilim düşümü

"Harmonik Konusunda Bilmedikleriniz Nelerdir? konulu haberimizde Teknoloji Haberleri olarak sizlere Harmonik Konusunda Bilmedikleriniz Nelerdir? ile ilgili son gelişmeleri aktarmak istedik. Hemen yukarıda Harmonik Konusunda Bilmedikleriniz Nelerdir? ile ilgili yorum ve görüşleri inceleyerek sizlerde yorum bırakabilirsiniz. "
5
4
2
1
0