BIOS Yakında Tarihe Karışabilir
BIOS’un geçmişi ve Intel’in BIOS’un geleceği için olan planlarını bu yazımızda bulabilirsiniz.

BIOS (Basic Input/Output System), donanımların boot edilmesini ve rahat başlangıcı elde eden, anakartınıza yerleştirilmiş küçük bir koddur. Donanımları öncelikle kontrol eden, ne kadar RAM takılı bulunduğunu sayan, donanımların sıhhat durumunu kontrol eden, klavye bağlı olmadığında uyarı verici ve yapması gerekenleri tamamladığında işletim sisteminin yüklenip çalışmasını sağlayan birim BIOS’devir. BIOS, işletim sistemi çalışırken de klavye girişlerinin katılımı, okunması ve diske, ekrana yazılması şeklinde basit sistem hizmetlerinin yürütülmesinde rol alır.

BIOS, 1981 senesinde çıkan IBM’in ilk kişisel bilgisayarının esas bir parçasıydı. IBM PC ile ahenkli sistem üretmek isteyen firmalar, sistemlerini BIOS ahenkli halde üretmek zorundaydı. En azından aynı düzeydeki sistem hizmetlerini yazılıma aktarmak gerekiyordu. Ancak bu biçimde PC için imal edilmiş yazılımlar rahat çalışıyordu.

İlk bilgisayar şirketleri BIOS’u bilakis mühendislikle kendileri oluşturmak zorunda kaldı ve uyumluluk mevzusunda sorunlar yaşadı. Ancak birkaç yıl arasında Phoenix isimle firmware şirketi emin ve doğru biçimde bilakis mühendisliğin kullanılabileceği BIOS’u geliştirdi, sonrasında da bunu üçüncü parti şirketlere lisansladı. Böylelikle PC üretimi de hızlanmaya başladı.

top-three-keys-used-to-enter-uefi-bios-setup_01

IBM bilgisayarların BIOS’u Intel x86 işlemcilerle birlikte çalışmak üzere tasarlanmıştı ve işlemcinin 16-bit modunu kullanarak çalışıyordu. Bunu da bir çevirici lisan kullanılarak yazılmış bir firmware sağlıyordu.

Yıllar içinde BIOS’un rolü daha önemsiz bir hale geldi. 16-bit modunun kullanımı BIOS işlevlerinin oldukca yavaş çalışmasına neden oluyordu. 1990’lı yıllarda PC işletim sistemleri 386 ile beraber tanıtılan 32-bit korumalı modunu kullanmaya başladı.

İşletim sistemleri ayrıca donanıma erişmek için BIOS’un sistem servisleri yerine kendi 32-bit sürücülerini kullanmaya başlandı. Böylelikle BIOS sadece sistemin ilk başlangıcı için kullanılmaya başlanmıştır ve arka kalan her şey işletim sistemi tarafınca yapıldı.

Intel 2000’lerin başlarında kendi Itanium IA64 işlemcilerini geliştirdiği ve tanıttığı sırada, yeni bir firmware ihtiyacı ortaya çıktı. Intel, x86 dışı öteki bir firmware’i satın almak ya da geliştirmek yerine, IA64 cihazları için EFI (Extensible Firmware Interface) arabirimini geliştirdi.

X86 makinelerdeyse BIOS, 2000’li zamanlarda dahi kullanıldı. Zamanla düşük performans, sınırlı işlevsellik ve düşük sürdürülebilirlik yüzünden Intel ve bilgisayar piyasası değişik bir arayışa girdi. EFI, 32-bit ve 64-bit x86 sistemleri ve çok sayıda ARM sistemi destekleyecek biçimde geliştirildi ve şu anki UEFI adını aldı.

PC işletim sistemleri 2007 yılında bu değişime ayak uydurmaya başladı. Ilk olarak Windows Vista Service Pack 1 64-bit x86 sürümü UEFI üzerinden boot edilme yeteneğine kavuştu. Intel’in 2011 yılında tanıtılan Sandy Bridge serisi işlemcileriyle birlikte bilgisayar donanımları da UEFI’ye geçişe başlanıyor. Günümüzdeyse tüm x86 sistemler BIOS yerine UEFI ile birlikte tedarik edilmekte.

Donanım üreticileri geçişlerde yavaş olsa da UEFI’nin kolay geliştirilebilirlik avantajlarından faydalanmaya başlanmıştır. Microsoft’un ürettiği bazı Surface modellerinde direkt firmware vesilesiyle, ancak Internet bağlantısıyla işletim sistemini yüklemek ve kurtarmak olası. BIOS ile bu şekilde bir şeyin olması olası değildi. Ayrıca UEFI sistemler, BIOS sistemlere bakılırsa fazlaca daha süratli açılır.

Tüm yeni donanımlar ve işletim sistemleri UEFI ile naturel olarak çalışsa da, eski işletim sistemleri (DOS, Windows 7’den eski işletim sistemlerinin 32-bit sürümleri, Windows Vista’dan eski işletim sistemlerinin 64-bit sürümleri) halen kullanılmaktadır. Ayrıca birtakım donanımlar BIOS ile beraber çalışacak şekilde tasarlanmış. Eski BIOS, Option ROM olarak isimlendirilen bir genişletme sistemine sahipti. Disk kontrolcüleri BIOS’un sistem servisleri kullanılarak tanıtılabiliyor ve programlanabiliyordu. Option ROM’lar da BIOS gibi 16-bit’lik x86 kodunda yazılıyordu.

İlk kuşak UEFI firmware’i BIOS ahenkli programlama arayüzü sunacak halde yazılmıştı. Böylelikle BIOS’a gereksinim duyan donanım ve yazılımlarla uyumluluk sağlandı. Daha sonra UEFI firmware’i UEFI’ye özel arayüz sunmaya başlanıyor. Eski işletim sistemlerinin boot edilebilmesi ve eski donanımların çalışabilmesi için Compatibility Support Module (CSM) adıyla BIOS ahenkli bir mod geliştirildi. CSM ile birlikte çağdaş sistemler de eski yazılımları ve eski donanımları boot edebiliyor. CSM açık değilken de UEFI ahenkli donanım ve yazılımlar çalışmaya devam ediyor.

Günümüzde imal edilen bir çok bilgisayar CSM modu kapalı biçimde kullanıcılara teslim edilmektedir. Genellikle bu mod etkinleştirilebilecek şekilde ayarlarda bulunuyor. Ancak sistem toplayıcıları için üretilen birçok anakart CSM etken halde geliyor. Bunun en büyük sebebi Secure Boot ve Windows logosunu kullanabilmek için Microsoft’un mecbur kıldığı donanım gereksinimleri.

Secure Boot, disk üstündeki işletim sistemini zararlı yazılımlara karşı korur ve sadece CSM dönem dışıyken çalışır. Çoğu OEM bilgisayar Windows logosuyla tedarik edildiği için CSM dönem dışı modda gelir. Bilgisayar toplayanlar ise çoğu zaman bu ayarla ilgilenmez. Bu yüzden de ayrı satılan anakartlar genellikle daha az emin, ancak daha uyumlu CSM moduyla birlikte piyasaya sürülür.

Intel ise CSM’yi tamamen ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Böylelikle donanımlar daha basit halde üretilebilecek ve hem CSM modu açıkken, bununla beraber kapalıyken çalışacak şekilde geliştirilmesi gerekmeyecek. Yeni kuşak donanımların eski yazılımlarla kullanılmasını sağlayacak Option ROM’lara gerek kalmayacak. Eski yazılımlar ise sanal makinelerde veya eski sistemleri yansılamak eden öteki şekillerde çalıştırılacak.

CSM’nin ortadan kaldırılmasıyla beraber Intel öteki eski teknolojileri de tarihe gömecek. En yeni ve en iyi Intel işlemcileri dahi zamanı 16-bit işlemci modlarına haiz. BIOS ve CSM gereksinimlerinin ortadan kalkmasıyla birlikte, eski işlemci modları da ortadan kalkacak. Intel 2020 yılı nedeni ile bu geçişi tamamlamayı planlıyor.

 

Kaynak : Technopat


"BIOS Yakında Tarihe Karışabilir konulu haberimizde Teknoloji Haberleri olarak sizlere BIOS Yakında Tarihe Karışabilir ile ilgili son gelişmeleri aktarmak istedik. Hemen yukarıda BIOS Yakında Tarihe Karışabilir ile ilgili yorum ve görüşleri inceleyerek sizlerde yorum bırakabilirsiniz. "
5
4
2
1
0